της Κωνσταντίνας Βήκα
Η πολιτισμική κληρονομιά ενός τόπου αποτελεί ίσως το πιο σημαντικό όχημα στην διαδρομή του από το παρελθόν προς το μέλλον. Η σημασία τόσο της άυλης όσο και της υλικής πολιτισμικής κληρονομιάς είναι αναγνωρισμένη διεθνώς, καθώς υπάρχουν εξειδικευμένοι οργανισμοί αλλά και διεθνείς συμβάσεις αναγνώρισης και προστασίας της . 1
Ένα από τα πρώτα πράγματα που κάνει ένας ταξιδιώτης ο οποίος επισκέπτεται μια ξένη χώρα είναι να δει τα αξιοθέατα και τα μουσεία που υπάρχουν. Η επαφή με έναν διαφορετικό πολιτισμό είναι πάντα ενδιαφέρουσα, ωφέλιμη σε πολλά επίπεδα, αλλά και μαγευτική! Θαυμάζοντας λοιπόν ένα αρχιτεκτονικό μνημείο, έναν αρχαιολογικό χώρο ακόμα κι ένα πολιτιστικό τοπίο γινόμαστε μάρτυρες της ακίνητης υλικής κληρονομιάς του τόπου αυτού. Ο πλούτος του πολιτισμού και η έννοια της κουλτούρας όμως δεν σταματούν εδώ, αλλά περιλαμβάνουν και την κινητή κληρονομιά στην οποία ανήκουν δημιουργήματα με αναγνωρισμένη πολιτισμική αξία. Αντικείμενα που έχουν χαρακτηριστεί ως έχοντα ιστορική, εθνολογική ή καλλιτεχνική αξία αποτελούν πολιτισμικά αγαθά που ανήκουν κι αυτά στην πολιτισμική κληρονομιά. Ένα νόμισμα- έκθεμα σε ένα μουσείο, ένα έργο τέχνης, ένα βιβλίο, ακόμα κι ένα χειρόγραφο εμπίπτουν εδώ. Τα αντικείμενα αυτά δίνουν ιστορικές πληροφορίες για τον τρόπο ζωής των ανθρώπων, τις εμπειρίες τους, τις παραδόσεις και το περιβάλλον που ζουν, αλλά και επιτρέπουν στον απόδημο πληθυσμό να διατηρήσει τον πολιτισμό και την κουλτούρα του ζωντανή.
Το χαρακτηριστικό γνώρισμα των αντικειμένων αυτών είναι η δυνατότητα να μετακινηθούν από ένα τόπο σε έναν άλλο. Σημαντικά μουσειακά εκθέματα αλλά και καλλιτεχνικές εκθέσεις κάνουν συχνά την επίσημη περιήγησή τους σε άλλες χώρες, ώστε να δίνεται σε περισσότερους ανθρώπους η δυνατότητα να τα γνωρίσουν. Τα πολιτισμικά αγαθά όμως μετακινούνται και ανεπίσημα μέσω των ίδιων των ανθρώπων – ιδιωτών που τα έχουν νόμιμα στην κατοχή τους. Κι εδώ βρίσκεται μια ακόμα διάσταση της αξίας τους. Μεταφέροντας τον πολιτισμό σε έναν άλλο τόπο, ενισχύεται η έννοια της ελευθερίας, προωθείται η δυνατότητα επικοινωνίας των λαών και η κατανόηση διαφορετικών πολιτισμών. Τροφοδοτείται έτσι η επόμενη γενιά των ανθρώπων. Γίνεται ένα βήμα ακόμα προς την πολυπόθητη ειρήνη. Από τους Δρόμους του Μεταξιού ως το Μπιτ Παζάρ λοιπόν, η πολιτισμική κληρονομιά μπορεί ακόμα και μας εκπλήσσει!
1. [1] UNESCO, ICOMOS, ICCROM κ.ά.
