της Κωνσταντίνας Βήκα
Ο όρος «σκοτεινός τουρισμός» περιγράφει το είδος εκείνο του τουρισμού, το οποίο περιλαμβάνει ταξιδιωτικούς προορισμούς συνδεδεμένους με μακάβρια ιστορικά γεγονότα. Οι οπαδοί του σκοτεινού τουρισμού παρακάμπτουν το σλόγκαν «άμμος, ήλιος, θάλασσα» και αναζητούν τις εμπειρίες τους στην σκοτεινή πλευρά της ιστορίας.
Η αυξανόμενη δημοτικότητα του σκοτεινού τουρισμού δηλώνει την αποστροφή των ανθρώπων προς την ψεύτικη πραγματικότητα των εικόνων του διαδικτυακού κόσμου. Πράγματι, ολοένα και περισσότεροι ταξιδιώτες αναζητούν τον προορισμό των διακοπών τους σε μέρη συνδεδεμένα με τις μαύρες πλευρές της ιστορίας.
Ενδεικτικά μέρη που προσελκύουν αυτούς τους ταξιδιώτες, αποτελούν το Άουσβιτς στην Πολωνία, το Τσερνομπίλ στην Ουκρανία, η Χιροσίμα, το εθνικό μνημείο και μουσείο της 11ης Σεπτεμβρίου στην Νέα Υόρκη. Οι περισσότεροι ταξιδιώτες έχουν γίνει σκοτεινοί τουρίστες, έστω και ασυνείδητα, καθώς αξιοθέατα όπως το Τείχος του Βερολίνου ή οι κατακόμβες του Παρισιού αποτελούν κι αυτά σκοτεινούς προορισμούς. Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλά μέρη που αποτελούν πόλο έλξης σκοτεινών τουριστών. Η Σπιναλόγκα αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό από αυτά. Διατηρώντας ακόμα και σήμερα το προσωνύμιο «νησί των λεπρών», το ηλιόλουστο νησάκι της Κρήτης είναι πλέον ανοιχτό στο κοινό με χιλιάδες τουρίστες να το επισκέπτονται τόσο για την ιστορία του όσο και για να θαυμάσουν τα παλιά ενετικά κτίσματα. Τα Καβείρια μυστήρια της Σαμοθράκης και της Λήμνου αποτελούν κι αυτά σκοτεινό προορισμό. Το γεγονός ότι έχουμε τις λιγότερες πληροφορίες σε σύγκριση με άλλα μυστήρια στην Ελλάδα εξάπτει την περιέργεια, αλλά και την φαντασία. Το Ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων, το πολεμικό μουσείο του τούνελ στην Λέρο, ακόμα και ολόκληρη η πόλη της Θεσσαλονίκης μπορούν να αξιοποιηθούν για την ενίσχυση αυτού του είδους εναλλακτικού τουρισμού.
Η άνοδος του σκοτεινού τουρισμού εγείρει ερωτημάτων για το πραγματικό κίνητρο των ανθρώπων που επιλέγουν τους συγκεκριμένους τόπους. Για τους περισσότερους είναι η ανάγκη τους να γίνουν μάρτυρες της ιστορίας, να δείξουν την συμπαράστασή τους στον λαό που δοκιμάστηκε, να μην επιτρέψουν να επέλθει η δημοκρατία της λήθης. Για άλλους είναι η ανθρώπινη, προσωπική τους ανάγκη να διαχειριστούν τη βία και τα τραυματικά γεγονότα. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο σκοτεινός τουρισμός παίζει τον δικό του σημαντικό ρόλο στην διατήρηση της ιστορικής μνήμης.
