"Περιμένοντας τον Γκοντό"[1954]του Σάμουελ Μπέκετ[Φόξροκ,Δουβλίνο,Ιρλανδία,13-4-1906-Παρίσι,Γαλλία,22-12-1989]
Ο Εστραγκόν καθισμένος σε πέτρα, φαίνεται να εξουσιάζει την σκληρότητα της ζωής ή είναι αμετακίνητος στις θέσεις του. Πασχίζει να βγάλει την αρβύλα του, δηλαδή να αποτιναχθεί από το μιλιταριστικό πνεύμα της κοινωνίας. Επιπλέον αναφέρει πως: <<τίποτα να δεις δεν έχει η αρβύλα>>, δηλαδή ο στρατός χαρακτηρίζεται από κενότητα πνεύματος. Ο Βλαδίμηρος ταυτίζει το δέντρο, δηλαδή την ζωή ή τις οικογενειακές ρίζες μας με βάλτο, ήτοι τον στάσιμο βόρβορο. Ο Εστραγκόν αναφέρεται στην ομορφιά του δρόμου δηλαδή του ταξιδιού. Ο Βλαδίμηρος δεν θέλει να κρεμαστεί από κλαδί και δεν του εμπνέει εμπιστοσύνη, τουτέστιν ο φαλλός και οι επιθυμίες του δεν ελέγχονται ραδίως. Επιθυμούν αμφότεροι να κρεμαστούν στο δέντρο σαν άλλοι Ιούδες. Στην συνέχεια ο Πότζο επισημαίνει πως: << ο δρόμος ανήκει σε όλους μας>> δηλαδή η διερεύνηση και το ταξίδι της ζωής είναι δικαίωμα όλων. Επίσης ο Πότζο φοράει το παλτό του,ως ένδειξη θλίψης ή προστασίας από τον περιβάλλοντα κόσμο. Αναφέρει πως:< ο καθαρός αέρας ανοίγει την όρεξη του ανθρώπου>, δηλαδή το πνεύμα είναι συνυφασμένο με τις επιθυμίες του ανθρώπου. Έπειτα ο Πότζο καταβροχθίζει ένα κοτόπουλο, δηλαδή τα ανεκπλήρωτα όνειρά του.Ο Εστραγκόν κοιτάζει τα κόκαλα του κοτόπουλου με λαχτάρα, ήτοι ποθεί τα σχέδια των ονείρων του Πότζο. Ο Πότζο υπογραμμίζει πως:<< ό,τι και να λέει δεν έχει σκοτεινιάσει>>, δηλαδή ο λόγος του ανθρώπου δεν δύναται να επιδράσει στην δύναμη της Φύσης. Ο Βλαδίμηρος μιμείται κάποιον που κουβαλάει βαρύ φορτίο, δηλαδή τον Σίσυφο. Ο Πότζο τονίζει πως:< η ποσότης των δακρύων είναι αμετάβλητη>, δηλαδή η θλίψη των ανθρώπων είναι παντοτινή και άπειρη. Ο Λάκυ βγάζει το καπέλο και μακριά άσπρα μαλλιά ξεπροβάλλουν. Με αυτόν τον τρόπο φανερώνει τις σκέψεις του και η μαγεία από ό,τι φαίνεται, καλύπτει τις αλήθειες και τις στενοχώριες του χρόνου. Ο Πότζο λέει πως:< ο Πάν κοιμάται>>, δηλαδή η ερωτική έκσταση είναι σε λήθαργο. Αργότερα ο Πότζο χτυπάει τον αέρα με μαστίγιο, αποπειρώμενος να πονέσει το άπιαστο πνεύμα των ανθρώπων. Ο Εστραγκόν υπογραμμίζει πως:<< ο αριστερός πνεύμονας είναι σε μελανό χάλι>, δηλαδή το συναίσθημα του πνεύματος είναι σε αδυναμία. Αναφέρει επίσης πως:<< ο δεξιός είναι σίδερος>>, ήτοι η λογική έχει ισχύ στο πνεύμα. Ο Πότζο δεν μπορεί να σκεφτεί χωρίς το καπέλο του, τουτέστιν χωρίς το παράλογο της μαγείας δεν υφίσταται σκέψη και λογική. Ο Εστραγκόν τονίζει πως:< θα πέρναγε η ώρα και μόνη της>, δηλαδή ο άνθρωπος δεν είναι σε θέση να σταματήσει τον χρόνο. Το αγόρι βόσκει τα γίδια, δηλαδή το αδάμαστο στοιχείο είναι ταυτισμένο με τη νιότη. Επιπροσθέτως ο Εστραγκόν λέει πως: <<στεγνώσαμε τα ρούχα μου στον ήλιο>> δηλαδή με την αγάπη, τη δικαιοσύνη και την στοργή του φωτός επελαύνει η προστασία που τον περιβάλλει. Ο Βλαδίμηρος αναφέρει στην συνέχεια πως:< τραβάει το βλέμμα ο σκελετός>, δηλαδή το μακάβριο και η ουσία του είναι η αντηρίδα του ανθρώπινου στοιχείου. Η δομή του έλκεται από τις αισθήσεις μας. Συν τοις άλλοις ο Εστραγκόν τονίζει:< πως οι αρβύλες είναι πρασινωπές>>, δηλαδή οι πολεμικές επιχειρήσεις και οι τακτικές εμφιλοχωρούν το στοιχείο της ελπίδας για αέναη ύπαρξη από τους δημιουργούς τους[Πόλεμος πατήρ πάντων κατά τον Ηράκλειτο.].Ο Εστραγκόν αναρωτιέται αν υπάρχουν καρότα και έτσι θέτει το δόλωμα ή την αφορμή ως ερώτημα. Ο Βλαδίμηρος απευθυνόμενος στον Εστραγκόν του ζητάει να αποκτήσει κάλτσες κάποια ημέρα, ήτοι να προφυλαχθεί από τον στρατό ή τον πόλεμο μελλοντικώς. Ο Πότζο λέγοντας πως:<< αυτός που σκοτώνει είναι αυτός που σκοτώνεται και το αντίστροφο>> εμφανίζεται ως άλλος Κα΄ι΄νιστής. Ο Πότζο επειδή είναι τυφλός βλέπει το μέλλον όπως οι μάντεις της ελληνικής αρχαιότητας, αφού όταν οι αισθήσεις είναι νεκρές, καταργούν τα όρια του χρόνου. Ο Εστραγκόν επισημαίνει:<< αναλόγως τι εποχή είναι>>, αφού ο χρόνος χαρακτηρίζεται από σχετικότητα. Ο Πότζο λέει πως:< οι τυφλοί δεν έχουν αίσθηση του χρόνου, γιατί δεν μπορούν να δούνε τα πράγματα>, τουτέστιν οι αισθήσεις μας αιχμαλωτίζονται από τον χρόνο και τα είδωλά του. Το αγόρι λέει ότι ο Γκοντό έχει γενειάδα, δηλαδή κρύβει το πρόσωπο και τον λόγο του ή δεν λέει την αλήθεια. Ενδεχομένως ο Βλαδίμηρος συμβολίζει την Ανατολή του ηλίου και ο Εστραγκόν την Δύση του, δηλαδή τον χρόνο που δεν λήγει ποτέ ή τους δύο ληστές που σταυρώθηκαν δεξιά και αριστερά του Χριστού ή ακόμη και τον Ιούδα, επειδή πρόδωσαν τον Χριστό[τα βάσανα ή την κακοπέραση]και προτίμησαν την άνεση, την πολυτέλεια και την καλοπέραση και για αυτό τον λόγο θέλησαν να κρεμαστούν στο δέντρο. Πιθανολογούμε ότι ο Γκοντό είναι πρόσωπο, μα στην ουσία είναι τα όνειρα και οι επιθυμίες του θε΄ι΄κού στοιχείου που ενυπάρχει στην ψυχή μας και που τα περιμένουμε κάπου αλλά δεν έρχονται ποτέ. Ο Μπέκετ κάνει ένα λογοπαίγνιο με το όνομα Γκοντό [Godot] δίνοντας στον Θεό[God]γαλλική κατάληξη που δεν προφέρεται στο τέλος[ot],αφού ο λόγος του Θεού είναι άδηλος, δεν προφέρεται όπως αποτυπώνει το στίγμα του και δεν έχει τέλος. Το έργο έχει μεταφυσική χροιά στο σύνολό του.
ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ/ΑΡΕΛΗΣ
http://www.arelis.gr
http://www.theaterinfo.gr
H κριτική βασίστηκε στο βιβλίο "Περιμένοντας τον Γκοντό"[Εdition Μinuit 1952,Faber and Faber,1965/γαλλική και αγγλική έκδοση αντιστοίχως οι οποίες ελήφθησαν υπόψιν από την μεταφράστρια]που εξεδόθη από τις εκδόσεις Ύψιλον το 1994 σε μετάφραση της Αλεξάνδρας Παπαθανασοπούλου.
Εκδόσεις Ύψιλον
Τζαβέλλα 15,Εξάρχεια,106 81,Αθήνα
Τηλέφωνο: 210-3838257
http://www.ypsilon.gr
