«Η τέχνη ως μνήμη, αναζήτηση και πράξη αντίστασης»
Η πορεία σας προς την τέχνη δεν υπήρξε απολύτως συμβατική. Από την Κρήτη βρεθήκατε στη Χιλή, όπου ήρθατε σε επαφή με διαφορετικές πολιτισμικές εμπειρίες και ανακαλύψατε νέους δρόμους έκφρασης. Ποια εσωτερική ανάγκη σάς οδήγησε τελικά στη ζωγραφική και τι σημαίνει για εσάς να είστε καλλιτέχνης;
Από πολύ νέος ένιωσα την ανάγκη να ταξιδέψω μακριά, να γνωρίσω διαφορετικούς κόσμους και να αναζητήσω τον εαυτό μου πέρα από τα όρια του οικείου περιβάλλοντος. Έφυγα για τη Χιλή χωρίς εισιτήριο επιστροφής, έχοντας ως μοναδική πυξίδα την ανάγκη της εσωτερικής αναζήτησης.
Εκεί, μέσα από τις καλλιτεχνικές μου σπουδές, τα διαφορετικά πολιτισμικά ερεθίσματα και τη συναναστροφή με δημιουργούς που δεν φοβούνταν το χρώμα, άρχισε να διαμορφώνεται η προσωπική μου εικαστική γλώσσα.
Για μένα, η ζωγραφική είναι ένας δρόμος προς την αυτογνωσία, μια μορφή διαλογισμού και συνομιλίας με τον βαθύτερο εαυτό μας. Είναι ένας τρόπος να προσεγγίσουμε τα ερωτήματα της ύπαρξης μας. Το να είσαι καλλιτέχνης σημαίνει να αφουγκράζεσαι τον εσωτερικό σου κόσμο, αλλά και τον παλμό της ανθρωπότητας, να θέτεις ερωτήματα και να μοιράζεσαι την αναζήτησή σου με τους άλλους.
Στη δημιουργική σας διαδρομή συνυπάρχουν η ζωγραφική, η μουσική και η ποίηση. Είναι αυτές διαφορετικές μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης ή αποτελούν διαφορετικές εκφάνσεις μιας κοινής υπαρξιακής αναζήτησης;
Δεν πιστεύω στα στεγανά ανάμεσα στις τέχνες. Ένας καλλιτέχνης μπορεί να είναι ταυτόχρονα ζωγράφος, μουσικός, ποιητής, γλύπτης ή περφόρμερ. Μπορεί να δημιουργεί με οποιοδήποτε μέσο, αρκεί να ενεργοποιεί τον θεατή, να προκαλεί σκέψεις και συναισθήματα.
Αντιλαμβάνομαι τον καλλιτέχνη ως έναν μεταφορέα εμπειριών και καταστάσεων, που αφουγκράζεται την κοινωνία, τους ήχους της πόλης, τις φωνές των παιδιών και τη φύση, μετασχηματίζοντάς τα σε νέες μορφές έκφρασης.
Ένα έργο τέχνης μπορεί να είναι ένας ζωγραφικός πίνακας, αλλά και μια εννοιολογική ιδέα καταγεγραμμένη σε ένα χαρτί. Η ουσία βρίσκεται στη δύναμή του να δημιουργεί έναν νέο τρόπο θέασης και κατανόησης του κόσμου.
Η Κρήτη, ο τόπος καταγωγής σας, επανέρχεται διαρκώς στο έργο σας μέσα από το φυσικό τοπίο, την πέτρα, τα δέντρα και τις οργανικές μορφές. Πόσο βαθιά μπορεί ένας τόπος να καθορίσει την ταυτότητα ενός καλλιτέχνη και πόσο από αυτόν τον τόπο κουβαλάτε μέσα σας;
Ο τόπος καταγωγής αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διαμόρφωσης της προσωπικότητάς μας. Πώς θα μπορούσα να ξεφύγω από τις πέτρες και τα χαράκια των κρητικών βουνών, τους ήχους και τις μυρωδιές της φύσης, τους καμπυλωτούς κορμούς των δέντρων και τα κατσίκια στα απόκρημνα βράχια;
Όλα αυτά υπάρχουν βαθιά μέσα μου, ως ανεξίτηλα αποτυπώματα μνήμης. Μιας μνήμης που συνδέει το χθες με το σήμερα, τον αέρα των βουνών με εκείνον της πόλης.
Τα έργα μου είναι βαθιά βιωματικά. Ξεκίνησα αποτυπώνοντας το φυσικό τοπίο της Κρήτης, παράλληλα με τη μελέτη της παραδοσιακής μουσικής της. Σταδιακά, εστιάζοντας στις λεπτομέρειες των φυτικών μορφών και των βράχων, ανακάλυψα νέες μορφολογικές σχέσεις που με οδήγησαν σε μια περισσότερο αφαιρετική ζωγραφική γλώσσα.
Πώς συνδέεται η παραστατική απεικόνιση της φύσης με τα πιο αφαιρετικά έργα σας;
Στα πρώτα μου έργα η φύση εμφανίζεται ως ένα ζωντανό πεδίο συμβολισμών, με έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία. Σταδιακά, όμως, η ανάγκη να εισχωρήσω βαθύτερα στη δομή των πραγμάτων με οδήγησε στην αφαίρεση, στον κατακερματισμό και στην ανασύνθεση της εικόνας.
Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα πώς ένα σύνολο κατακερματισμένων μορφών μπορεί, όταν παρατηρείται από απόσταση, να δημιουργεί την αίσθηση μιας ενιαίας εικόνας. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στη φύση. Aπό μακριά βλέπουμε ένα τοπίο, ενώ πλησιάζοντας ανακαλύπτουμε έναν ανεξάντλητο κόσμο σχημάτων, υφών και δομών.
Αυτή η έρευνα άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνομαι την πραγματικότητα. Η τέχνη με καλεί πλέον να ανακαλύπτω όχι μόνο όσα βρίσκονται μπροστά στα μάτια μου, αλλά και εκείνα που παραμένουν αθέατα.
Η νέα σας ατομική έκθεση στην Gallery Art Prisma έχει τον τίτλο Fragments of Yesterday («Θραύσματα του Χθες»). Ποια είναι η βαθύτερη σκέψη πίσω από αυτόν τον τίτλο και πώς συνδέεται με τη δική σας προσωπική και καλλιτεχνική διαδρομή;
Στα έργα της νέας μου ενότητας η εικόνα διασπάται, επικαλύπτεται και ανασυντίθεται. Θραύσματα του προσωπικού μου παρελθόντος επανέρχονται αυθόρμητα και διαισθητικά, δημιουργώντας νέες εικαστικές συνθέσεις.
Η διαδικασία αυτή αποτελεί μια μεταφορά της ανθρώπινης ύπαρξης, που διαμορφώνεται μέσα από εμπειρίες, αναμνήσεις, απώλειες και διαρκείς μετασχηματισμούς.
Η μνήμη δεν διατηρεί ποτέ το παρελθόν αυτούσιο. Επιλέγει, αλλοιώνει, αποσιωπά και ανασυνθέτει. Αυτό με ενδιαφέρει και στη ζωγραφική. H δυνατότητα να μετασχηματίζω τα ίχνη του χθες σε μια νέα πραγματικότητα. Ίσως, τελικά, τα θραύσματα του παρελθόντος να αποτελούν τα ίδια τα υλικά με τα οποία συνθέτουμε το παρόν μας.
Ζούμε σε μια εποχή διαρκών κρίσεων, κοινωνικών ανισοτήτων και αβεβαιότητας. Σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχεί η ανάγκη της επιβίωσης, γιατί εξακολουθούμε να έχουμε ανάγκη την τέχνη; Είναι πολυτέλεια, καταφύγιο ή μια βαθύτερη ανθρώπινη αναγκαιότητα;
Σε μια κοινωνία ταχύτητας, υπέρ πληροφόρησης και αδιάκοπης κατανάλωσης εικόνων, η τέχνη μάς καλεί να σταματήσουμε, να παρατηρήσουμε και να στοχαστούμε. Αυτή και μόνο η διαδικασία αποτελεί, για μένα, μια μορφή αντίστασης.
Πιστεύω στη δύναμη της τέχνης να προσφέρει χαρά, αισιοδοξία και ελπίδα, αλλά και να συμβάλλει στην κοινωνική αλλαγή. Για να συμβεί αυτό, όμως, πρέπει να παραμένει προσβάσιμη σε όλους και να μην περιορίζεται σε κλειστούς οικονομικούς ή πολιτισμικούς κύκλους.
Η Πολιτεία και ιδιαίτερα το εκπαιδευτικό σύστημα έχουν τεράστια ευθύνη να καλλιεργούν τη δημιουργικότητα και την αισθητική παιδεία των νέων. Η τέχνη και η εκπαίδευση μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρες επικοινωνίας και υπέρβασης των κοινωνικών ανισοτήτων.
Σε μια εποχή όπου η αναγνωρισιμότητα συχνά υπερισχύει της καλλιτεχνικής ουσίας, θεωρώ σημαντικό ο δημιουργός να παραμένει αυθεντικός και πιστός στην προσωπική του αλήθεια. Η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βαθιά ανθρώπινη αναγκαιότητα.
Έχοντας ασχοληθεί τόσο με την παραδοσιακή ζωγραφική όσο και με τις ψηφιακές και διαδραστικές μορφές τέχνης, πώς βλέπετε την επίδραση της τεχνολογίας και ιδιαίτερα της τεχνητής νοημοσύνης στην καλλιτεχνική δημιουργία; Τι είναι αυτό που καθιστά την ανθρώπινη δημιουργικότητα αναντικατάστατη;
Η τεχνολογία αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο που διευρύνει τις εκφραστικές δυνατότητες του καλλιτέχνη. Προσωπικά, την έχω αξιοποιήσει σε ψηφιακά έργα, βιντεοτέχνη, ηχοτοπία, εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας και διαδραστικές εγκαταστάσεις. Ακόμη και τα ζωγραφικά μου έργα συχνά παραπέμπουν μορφολογικά στην ψηφιακή εικόνα.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργική διαδικασία, αρκεί να λειτουργεί επικουρικά και υπό την καθοδήγηση του καλλιτέχνη.
Παρότι την αξιοποιώ, τα τελικά ζωγραφικά μου έργα δημιουργούνται με το χέρι, το πινέλο και τη φυσική ενέργεια του σώματός μου. Πιστεύω πως η ανθρώπινη εμπειρία, το βίωμα και η πνευματικότητα παραμένουν αναντικατάστατα. Η τεχνολογία μπορεί να διευρύνει τις δυνατότητές μας, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανθρώπινη ανάγκη για έκφραση.
Το 2025 εκπροσωπήσατε την Ελλάδα στη 10η Διεθνή Μπιενάλε του Πεκίνου με το έργο Living Stone – Moni Kapsa. Τι αποκομίσατε από αυτή τη διεθνή εμπειρία και πώς αντιλαμβάνεστε τη θέση της σύγχρονης ελληνικής τέχνης στον παγκόσμιο καλλιτεχνικό διάλογο;
Η επιλογή του έργου μου από την κινεζική κριτική επιτροπή αποτέλεσε μια ιδιαίτερα σημαντική στιγμή στην καλλιτεχνική μου διαδρομή. Πέρα από την τιμή της εκπροσώπησης της Ελλάδας, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά τη σύγχρονη διεθνή εικαστική σκηνή, να έρθω σε επαφή με καλλιτέχνες, επιμελητές και κριτικούς τέχνης και να ανακαλύψω έναν διαφορετικό πολιτισμό.
Η εμπειρία αυτή διεύρυνε τους ορίζοντές μου και επιβεβαίωσε την πεποίθησή μου πως η τέχνη αποτελεί μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας, πέρα από γεωγραφικά και πολιτισμικά σύνορα.
Πιστεύω πως η σύγχρονη ελληνική τέχνη έχει πολλά να προσφέρει στον διεθνή διάλογο, αρκεί να δημιουργούνται περισσότερες ευκαιρίες παρουσίας και ουσιαστικής ανταλλαγής.
Αν η τέχνη είναι τελικά ένας τρόπος να αναζητούμε το νόημα της ύπαρξής μας, τι είναι αυτό που εξακολουθείτε να αναζητάτε μέσα από τη ζωγραφική σας; Και τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ένας άνθρωπος φεύγοντας από την έκθεσή σας, πέρα από την εικόνα των έργων που είδε;
Για μένα, η τέχνη είναι μια διαρκής αναζήτηση της ύπαρξης, ένας τρόπος να ανακαλύπτεις τον βαθύτερο εαυτό σου και να επικοινωνείς με τους άλλους πέρα από τα όρια της καθημερινής γλώσσας.
Είναι ένα ταξίδι μέσα από μνήμες, εικόνες, ήχους, τραγούδια και προσδοκίες για ένα καλύτερο αύριο. Ένα αύριο χωρίς πολέμους, όπου οι άνθρωποι θα συνομιλούν περισσότερο μέσα από την αγάπη, τη φιλία και τη δημιουργία.
Θα ήταν μεγάλη μου χαρά αν οι επισκέπτες της έκθεσής μου, Fragments of Yesterday, που θα φιλοξενηθεί από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου στην Gallery Art Prisma στον Πειραιά, έφευγαν έχοντας αποκομίσει ένα αίσθημα αισιοδοξίας, έχοντας αφουγκραστεί κάτι από τα χρώματα, τις μυρωδιές και τις μνήμες που στάθηκαν η αφετηρία της δημιουργίας αυτών των έργων.
Πάνω απ’ όλα, όμως, θα ήθελα να έχουν νιώσει κάτι αληθινό. Ένα συναίσθημα που δεν θα σβήσει με την έξοδό τους από την αίθουσα, αλλά θα τους συνοδεύει και μετά, αφήνοντας μέσα τους ένα μικρό αποτύπωμα ευαισθησίας, μια πιο ουσιαστική ματιά απέναντι στον κόσμο.
Περισσότερα για την έκθεση πατήστε ΕΔΩ
Νεκτάριος Παχιαδάκης
Εικαστικός - Ζωγράφος