Με αναφορά την τελευταία σας έκθεση με τον τίτλο "Πρωταρχική κατάσταση" στην δημοτική πινακοθήκη Χαλκίδας, μπορείτε να μου πείτε τι πιστεύετε πως είναι αυτό που αναζητούνε σήμερα οι άνθρωποι;
Παγιδευμένοι καθώς είμαστε σε ένα «χώρο» καταστροφής – είτε οικολογικής, είτε των ανθρωπίνων σχέσεων τους, είτε γενικά πολιτισμικής, το παρόν βιάζει το ανθρώπινο παρελθόν και την ανθρώπινη προϊστορία, τροποποιώντας και ενσωματώνοντας το σε ένα αυτόματο παραγωγικό μοντέλο που απονεκρώνει τα πάντα. Έτσι, αυτό που επιζητούν επιτακτικά πλέον οι άνθρωποι είναι η ανάγκη για συνεκτικές απαντήσεις διαφυγής. Και η καίρια απορία πάνω στην οποία πρέπει ν’ απαντήσουμε είναι αυτό το ζήτημα της ευτυχίας, μια ευτυχία που ο δυτική κουλτούρα μάλλον την έχασε καθώς την πέταξε μέσα στον ανούσιο κύκλο του εμπορεύματος.
Με ποιο τρόπο πιστεύετε πως η τέχνη σας επιτυγχάνει κάτι από αυτόν τον στόχο;
Η τέχνη μου θέλει να είναι η φιλοσοφική και συναισθηματική κατάδυση στο αρχέγονο είναι της ανθρώπινης ύπαρξης, ψάχνοντας εκεί για ίχνη που χάθηκαν, για αδικίες που διαπράχθηκαν, για ισορροπίες που διαταράχθηκαν. Αυτό το αρχέγονο είναι λοιπόν, είναι εκεί, όπως το θέλει και ο Benjamin, έχει χρόνο και θέση στην ανθρώπινη προϊστορία, όπως επίσης είναι παρόν στο ανθρώπινο σώμα. Τούτη η παρέμβαση μάλιστα, θεωρώ πως συνιστά το ιστορικό διακύβευμα, όχι μόνο της σύγχρονης τέχνης, η οποία θα πρέπει να είναι εποικοδομητική με στοχαστικό τρόπο, αλλά του ίδιου μας του πολιτισμού.
Με βάση αυτό που είπατε ως ιστορικό διακύβευμα της σύγχρονης τέχνης, ποιος πιστεύετε πως θα πρέπει να είναι γενικά ο ρόλος του καλλιτέχνη σήμερα και τι είδους σχέσεις θα πρέπει να οικοδομεί μια σύγχρονη τέχνη με τον θεατή;
Ρόλος του καλλιτέχνη - αν κάνει τέχνη με όρους εποικοδομητικής ποιητικής - είναι να προεκτείνει το πραγματικό πυροδοτώντας το φαντασιακό του συμμετέχοντα, απελευθερώνοντας το από τους επιμέρους γλωσσικούς και πολιτισμικούς κώδικες. Γιατί το γλωσσικό συνιστά συχνά περιορισμούς, επιβουλεύσεις, παγίδες. Αυτό που επιδιώκω λοιπόν είναι εκείνη την τέχνη που αξιώνει την δημιουργία νέων ανεξουσίαστων χώρων κατοίκησης του κοινωνικού φαντασιακού, το οποίο δεν είναι μόνο σκέψη αλλά κυρίως πράξη. Ο μόνος τρόπος όμως ν’ αυτονομηθεί αυτό το κοινωνικό φαντασιακό - όπως λέει κι ο Καστοριάδης - είναι μέσα από την σύνδεση των ανθρώπινων κοινοτήτων, βαθαίνοντας έτσι το πεδίο του κοινού μας βιωματικού χώρου. Αυτός ο χώρος που επιχειρώ επομένως τις αλλαγές - αντιστοιχώντας στον θεωρητικό μου όρο «κατάσταση» - είναι εκείνος που αποτελεί το υπόβαθρο των συναισθημάτων μας για την ζωή και τον κόσμο, ως χώρος όπου παράγουμε τις σκέψεις και βιώνουμε τις επιθυμίες. Προβιβάζοντας λοιπόν έτσι τον παραδοσιακό «λάτρη» της τέχνης από το επίπεδο του απλού και τυπικού θεατή επιθυμώ την μετατροπή του σε ένα άλλο, όχι απλώς φαντασιακό υποκείμενο θέασης, δηλαδή καταναλωτή, αλλά σε πραγματικό ενεργό σώμα, ικανό εκβάλλει σε νέες πιθανότητες του χώρου, σε νέους κόσμους, όχι μονάχα της τέχνης αλλά της ζωής.
Βλέπω πως την "κοινωνική γλυπτική", ως όρο, να τη χρησιμοποιείτε συχνά. Πως ακριβώς αυτός ο όρος αποκτάει πραγματικό σώμα στο έργο σας;
Ακριβώς με αυτό το νόημα που σας προανέφερα, η κοινωνική γλυπτική, αφορώντας την βάση της δικής μου προσπάθειας, συνιστά κάτι αντίθετο σε σχέση με ότι επιβάλλεται μαζικά σήμερα, στην καταναλωτική κοινωνία, επιθυμώντας την επιστροφή της τέχνης στην κοινωνία. Το ότι η λαϊκή τέχνη σχεδόν πέθανε, αυτό είναι μια τραγωδία για την ανθρωπότητα. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουμε σήμερα είναι να υπάρξει η τέχνη ως καταλύτης αλλαγής της κοινωνικής πραγματικότητας και ταυτόχρονα ως κέντρο αφύπνισης της ανθρώπινης αυθεντικότητας. Ο κόσμος των αλληλέγγυων ανθρώπων, ως κυρίαρχη βάση της πραγματικότητας, ανακαλείται τώρα σε αυτό το «κοινό μας έργο», μέσα από μια πράξη - μέθεξη, ταυτόχρονα αισθητικής και ηθικής συμμετοχής, να γίνει ενεργητικός, να ξαναβρεί δηλαδή ως κοινωνικό και ιστορικό υποκείμενο την χαμένη του αυτονομία. Γι’ αυτό ο καλλιτέχνης οφείλει να επιλέξει κριτικά – δηλαδή φιλοσοφικά – ένα επίπεδο έκφρασης και ένα είδος «μορφής» που θ’ αποκλείει τις απάνθρωπες και απαξιωτικές συνιστώσες με στόχο μια διαδικασία εκπλήρωσης της ανθρώπινης ύπαρξης, ως ύπαρξης ελεύθερης και ποιητικής.
Αυτό στο οποίο αναφέρεστε είναι η ενεργειακή δράση του έργου. Μπορείτε να μας πείτε λίγο περισσότερα πάνω σε αυτό;
Πρόθεση μου είναι να μεταδώσω την ποιητική κίνηση αυτού του κύκλου στον θεατή, γιατί μέσα του κρύβεται όλη η δημιουργική και απελευθερωτική ενέργεια. Γι’ αυτό λειτουργώ, μέσω του έργου μου, ως σαμάνος ή ως καθοδηγητής. Μέσο μου, όχι τα συναισθήματα – που είναι χειραγωγούμενα – αλλά οι ακόρεστες εν τω βάθει συγκινήσεις, εκείνες που προκύπτουν εδώ ως ενεργειακές τάσεις ερωτικής επαφής με αυτό το «άλλο» που μας αναπτύσσει στον κόσμο, διερευνώντας τούτη την ίδια την δυναμική των ζωντανών μορφών, τις τάσεις σύνδεσης και σύνθεσης με τον φυσικό κόσμο. Δίνοντας προτεραιότητα σε αυτά τα στοιχεία της έκφρασης λοιπόν, το έργο μετατρέπεται το ίδιο σ’ ένα υπόδειγμα ζωής, ένα «ζωντανό είδος». Έτσι μόνο μπορεί ν’ αποκατασταθεί ο χαμένος μας ορίζοντας, με την ανακάλυψη μέσα στον άνθρωπο κείνης της φλόγας και αυτής της γήινης ενότητας της απολησμονάς ζωής, ριγμένης και ξεχασμένης τώρα μέσα στην προγραμματισμένη ανουσιότητα του σήμερα.
Έχουμε λοιπόν ένα έργο με ηθικές και υπαρξιακές διαστάσεις. Θέλετε να μας πείτε πως τούτες οι διαστάσεις συνδυάζονται με τις φυσικές ύλες, με τις οποίες αποτελείται το έργο;
Αυτή η τάση της επείγουσας σύνδεσης με τον κόσμο που συνιστά το έργο μου, αποτελεί όντως μια πράξη ηθική, μια πράξη που τείνει σε μια οικολογία της απελευθέρωσης η οποία αναγκαστικά εκβάλλει σε βασικές σχέσεις που περιέχουν το γυμνό βίωμα του ανθρώπινου όντος στον πλανήτη. Τα φυσικά υλικά και οι φόρμες του έργου μου διερευνούν την θέση τους σε αυτήν την απορία του χωροχρόνου και της ύπαρξης που αφορά τούτην την σχέση του ανθρώπινου είδους με τον κόσμο. Αυτή η προαιώνια ανθρώπινη οικολογία της ζωής και της πράξης («ριγμένη» σήμερα σε μια διαρκή αλλοτρίωση), αυτή η πρωταρχική σχέση του ανθρώπου με αυτό το χαμένο άλλο που είναι ο ίδιος, μπορεί να ενσαρκωθεί μέσω της κάθετης βουτιάς στον χώρο και το χρόνο και ταυτόχρονα προς ένα πρωτογενές περιβάλλον, που είναι ταυτόχρονα η βάση του πρωταρχικού μας σώματος. Η ανακάλυψη του σώματος στην τέχνη μου συνίσταται λοιπόν στις βασικές «ύλες» της ανθρώπινης εμπειρίας που βρίσκονται στην προϊστορία, πριν τις μολύνσεις και την βία του πολιτισμού. Εδώ η ύλη μεταφέρει μια ποιητική που συνειδητοποιεί και αισθητικοποιεί την προσπάθεια που αφορά στην κρίση της ανθρώπινης μοίρας, την τραγική ανθρώπινη εμπειρία της επιλογής ενός πολιτισμένου αντικόσμου και ταυτόχρονα την απορία της ταυτότητας και της ελευθερίας. Σε αυτήν την προοπτική, το κατασκευαστικό – πρωτόγονο κομμάτι στα έργα αυτά, «επιβάλλεται» να είναι «πρωτόγονο», δηλαδή χειροτεχνικό. Αυτό όμως δε σημαίνει κάποια άρνηση της δεξιοτεχνίας, αλλά παραπέμπει στις βάσεις της εμπειρίας της ζωής, που δεν αφορά αυτήν την χυδαία επιβίωση, που επικαλούνται όλοι σήμερα, αλλά τούτην την συμμετοχή στο κοσμικό γίγνεσθαι. Αυτή η συμμετοχή είναι αδύνατο να είναι ατομική αλλά τίθεται μόνο, ως βασική πτυχή της ύπαρξης, ως απαράκαμπτη παράμετρος του συλλογικού.
Η διαδρομή σας έχει πολλούς επιτυχίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, εικαστικές εγκαταστάσεις σε σημεία της Αθήνας (όπως στον σταθμό του ΗΣΑΠ στα Κάτω Πατήσια), την δημιουργία διεθνών γεγονότων, επιμέλειες, συμμετοχές και διαλέξεις. Όταν δεν εκθέτεται που αλλού μπορεί να βρει κάποιος περιεχόμενο από την δουλειά σας ή την σκέψη σας
Την δουλειά μου αλλά και άλλα κείμενα, φιλοσοφικά, τα οποία αποτελούν την ενιαία βάση του έργου μου, μπορεί κανείς να τ’ ανακαλύψει, στο site μου https://www.angeloukonstantin.com/ , στο https://asfa.academia.edu/KonstantinosAngelou/ ή στο κανάλι μου στο YouTube New Era Philosophy | https://www.youtube.com/@Konstantinos_Angelou.
