της Κωνσταντίνας Βήκα
Ο Πάμπλο Πικάσο θεωρείται ένας από τους πιο εμβληματικούς καλλιτέχνες παγκοσμίως. Τόσο τα ίδια τα έργα του, όσο και ο τρόπος με τον οποίο προσέγγιζε τη δημιουργία, σφράγισε την τέχνη αλλά και την αισθητική ματιά κάθε ζωγράφου μετέπειτα. Η ιδιαίτερη προσωπικότητά του και η πολυτάραχη ζωή του, τον οδηγούσαν συνεχώς στη δημιουργία νέων έργων. Το μεγάλο συνολικό έργο του χωρίζεται σε διάφορες περιόδους –γαλάζια περίοδος, ρόδινη περίοδος, κυβισμός, κά.- αλλά και ο ίδιος ασχολείται με τη χαρακτική, τη γλυπτική, τη δραματουργία, την ποίηση. Γεννήθηκε στη Μάλαγα το 1881 και πέρασε τα νεανικά χρόνια της ζωής του σε διάφορες πόλεις της Ισπανίας, ώσπου το 1900 αποφάσισε να φύγει για το Παρίσι. Εκεί είχε την ελευθερία να δημιουργήσει, αλλά και να ζήσει όπως επιθυμούσε.
Στην Γαλλία θα γνωρίσει τον Ευγένιο Αρίας, κουρέα, και μετέπειτα προσωπικό του φίλο. Ο Πικάσο δενόταν με τους ανθρώπους στη ζωή του και είχε πάντα μακροχρόνιες φιλίες. Οι δύο άντρες είχαν πολλά κοινά. Ήταν εξόριστοι, αντιστασιακοί και νοσταλγούσαν την δική τους Ισπανία. Λέγεται ότι ο Πικάσο ήταν εξαιρετικά προληπτικός, δεν πετούσε τα παλιά του ρούχα και δεν επέτρεπε σε κάποιον που δεν εμπιστευόταν να του κόψει τα μαλλιά. Εμπιστεύεται όμως τον Αρίας, στο πρόσωπο του οποίου αναγνωρίζει στοιχεία του εαυτού του. Ο Πικάσο περνάει όλο και περισσότερο χρόνο στο κουρείο, όπου πέρα από την τέχνη συζητά με τον Αρίας για την πολιτική κατάσταση και τα κοινωνικά προβλήματα της χώρας τους. Σύντομα βρίσκουν ένα ακόμα κοινό τους ενδιαφέρον, τις ταυρομαχίες, οι οποίες θα παίξουν το ρόλο τους στη φιλία τους. Ο Αρίας στέλνει στον Πικάσο αποκόμματα από την συντηρητική ισπανική εφημερίδα ABC, τα οποία μιλούν για ταυρομαχίες. Ο Πικάσο παρεμβαίνει εικαστικά, τα αφιερώνει στον Αρίας και του τα στέλνει πίσω.
Στο πλαίσιο αυτής της ανταλλαγής δημιουργήθηκε η έκθεση «Εξορία και Νοσταλγία», όπου παρουσιάζεται αυτή η ιδιότυπη αλληλογραφία, καθώς και σπάνια χαρακτικά, κεραμικά και σχέδια. Η έκθεση παρουσιάζεται στη Μονή Λαζαριστών, μουσείο ΜΟΜus – συλλογές Κωστάκη, της Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Museo Casa Natal Picasso και θα διαρκέσει ως τις 10 Νοεμβρίου.
Η ιδιαιτερότητα των έργων που παρουσιάζονται βρίσκεται κυρίως στον αυθόρμητο και προσωπικό χαρακτήρα τους. Δεν βλέπουμε πια έναν πίνακα, αλλά σκηνές από την πραγματική ζωή του καλλιτέχνη. Τα έργα αποτυπώνουν την φιλία των δύο αντρών και ταυτόχρονα είναι ένα σχόλιο για την πολιτική κατάσταση της χώρας τους, τον εμφύλιο πόλεμο, την γαλλική αντίσταση, αλλά και την επιθυμία να παραμείνουν δυνατοί μέσα στις ταραχώδεις καταστάσεις. Ο επισκέπτης μπορεί να δει το βαθύτερο νόημα αυτής της αλληλογραφίας, που κράτησε περίπου πέντε χρόνια, και ίσως να κατανοήσει καλύτερα την σκοτεινή πλευρά του καλλιτέχνη. Η ζωή μακριά από την πατρίδα του, αλλά και η νοσταλγία για την Ισπανία που εκείνος θυμόταν σφράγισε ανεξίτηλα τον ίδιο και το έργο του. Ο Πικάσο άλλωστε συχνά έλεγε στον Αρίας πως «Όσοι δεν έχουν ζήσει εξόριστοι, δεν ξέρουν τι είναι ζωή».