της Κωνσταντίνας Βήκα
Η επανάσταση του 1917 είχε πολλαπλές συνέπειες για ολόκληρο τον κόσμο. Μία από αυτές ήταν η μετανάστευση Ρώσων καλλιτεχνών και συγγραφέων προς την Δύση. Το Μόναχο, το Παρίσι και η Νέα Υόρκη ήταν ήδη γνωστά μέρη αποδημίας των καλλιτεχνών καθώς προσέφεραν την δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης που είναι απαραίτητη για την δημιουργία. Όμως, γύρω στο 1920, καλλιτεχνικό κέντρο γίνεται το Βερολίνο. Η άνθησή του σε αυτό τον τομέα ξεκίνησε ξαφνικά και εν μέσω πολιτικών αναταραχών, και διήρκησε λίγο καθώς διακόπηκε από την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία το 1933. Χρονικά λοιπόν βρισκόμαστε στην ανεπίσημη Δημοκρατία της Βαϊμάρης. Παρόλο που τα πολιτικοοικονομικά χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου ήταν η ανεργία, ο υπερπληθωρισμός και η φορολόγηση, οι τέχνες γνώρισαν μια πρωτόγνωρη άνθηση.
Δύο από τα κυρίαρχα ονόματα της εποχής είναι ο Marc Chagall και ο Vasily Kandinsky, πρωτοπόροι στο κίνημα της μεταπολεμικής ρωσικής Avant – Garde. Ο Kandinsky αφού έχει ήδη γίνει γνωστός στο Μόναχο, όπου κατοικούσε πολλά χρόνια, πραγματοποιεί την πρώτη ατομική του έκθεση στην γκαλερί Der Sturm του Βερολίνου το 1912. Στη συνέχεια διδάσκει στη σχολή Bauhaus ως ένας επιφανής πλέον καλλιτέχνης. Ο Chagall πηγαίνει από το Παρίσι στο Βερολίνο το 1914 για την πρώτη ατομική του έκθεση στην ίδια γκαλερί και η μικρή διαμονή του εκεί είναι αρκετή για να ανοίξει νέους ορίζοντες στα ρεύματα της μοντέρνας τέχνης και της διάδοσης του εξπρεσιονισμού.
Ένας από τους καλλιτέχνες που εγκαταστάθηκαν λίγο αργότερα στο Βερολίνο, αλλά παρέμειναν ως το τέλος αυτής της περιόδου είναι ο διάσημος γλύπτης Naum Gabo. Ο Gabo είχε ήδη γνωρίσει τον Kandinsky στο Μόναχο το 1912 και είχε έρθει μέσω αυτής της γνωριμίας σε επαφή με την αφηρημένη τέχνη. Και ο ίδιος γίνεται γρήγορα καθηγητής στη σχολή Bauhaus προσφέροντας το όραμά του για την τέχνη. Το όνομά του είναι στενά συνυφασμένο με την άνθηση της καλλιτεχνίας στο Βερολίνο εκείνης της περιόδου. Ενδεικτικό είναι το γεγονός πως η κόρη του έδωσε το 1987 μέρος της συλλογής του στην γκαλερί του Βερολίνου.
Οι Ρώσοι συγγραφείς και καλλιτέχνες βρήκαν καταφύγιο στο Βερολίνο εκείνης της εποχής για πολλούς λόγους και τα χαμηλά κόστη των τυπογραφείων έπαιξαν κι αυτά τον ρόλο τους. Σχεδόν 150 ρωσικές εφημερίδες τυπώνονταν και πάνω από 50 εκδοτικοί οίκοι εξέδιδαν βιβλία εξόριστων συγγραφέων, όπως ο Πάστερνακ, ο Τολστόι και ο Γκόργκι. Το Βερολίνο, που ως τότε κοιτούσε προς την Δύση, δέχτηκε με θαυμασμό τις καινούριες ιδέες των Ρώσων καλλιτεχνών δίνοντας στον κόσμο την δυνατότητα να γνωρίσει νέα κινήματα και ελεύθερες ιδέες. Το «ρωσικό Βερολίνο» μπορεί να είχε μικρή διάρκεια, αλλά άφησε σπουδαίο αποτύπωμα σε ολόκληρο τον κόσμο.