Σκηνοθεσία: Patricia Font (2023)
[παρουσίαση: Παναγιώτης Χαλούλος]
Η ταινία της Patricia Font «Ο δάσκαλος που υποσχέθηκε τη θάλασσα» προβλήθηκε από το Δημοτικό Κινητό Κινηματογράφο του Δήμου Πατρέων στις 30 Ιουνίου, 2 και 5 Ιουλίου.
Η εγγονή Αριάδνα αναζητά στοιχεία για τον προπάππο της, που αγνοείται η τύχη του από την εποχή του ισπανικού εμφύλιου. Ο παππούς της δεν έμαθε ποτέ τι απέγινε ο πατέρας του, τώρα φιλοξενείται σε γηροκομείο ανήμπορος.
Μικρός μαθητής ο παππούς Κάρλος ήταν προστατευόμενος του δάσκαλου Αντόνιο μένοντας μαζί του, μια και έμεινε χωρίς τον πατέρα του. Ο δάσκαλος Antoni Benaiges (προφορά στα καστιλιάνικα Αντόνιο Μπεναΐχες ή με καταλανική προφορά Μπεναΐζες) ήταν υπαρκτό πρόσωπο, διορίστηκε το 1935 στο ισπανικό χωριό Μπανιουέλος της επαρχίας Μπούργκος. Εφάρμοσε στη διδασκαλία του πρωτοποριακό παιδαγωγικό σύστημα που έδινε στους μαθητές ελευθερία έκφρασης, τη μέθοδο «Φρενέ» του μεταρρυθμιστή της παιδείας Célestin Baptistin Freinet. Ανάλογα έχουμε δει να διαπραγματεύεται το ζήτημα της μεθόδου αυτής στην κινηματογραφική ταινία «Ο δάσκαλος που άφηνε τα παιδιά να ονειρεύονται» (2006) ο Daniel Losset. Ο Αντόνιο εγκατέστησε ένα σχολικό τυπογραφείο, με το οποίο τα παιδιά έγραφαν και τύπωναν τις δικές τους εργασίες, σκέψεις, ποιήματα δημιουργώντας σχολική εφημερίδα, μετατρέποντας έτσι το μάθημα σε μια συλλογική και βιωματική διαδικασία.
Η διαφορετική αντιμετώπιση της σχολικής εκπαιδευτικής διαδικασίας τον έφερε αντιμέτωπο με τους φορείς της παραδοσιακής μεθόδου και πρώτα πρώτα με τον εφημέριο του χωριού, που σε απρόοπτη επίσκεψή του στη σχολική τάξη επέπληξε τον δάσκαλο ενώπιον των μαθητών του για την αφαίρεση της εικόνας του Χριστού από τον τοίχο. Ο Αντόνιο παρέμεινε σταθερός στην απόφασή του με το αιτιολογικό πως το σχολείο ως εκπαιδευτικός χώρος δεν ανήκει στην εκκλησία!
Ο Αντόνιο Μπεναΐχες υποσχέθηκε στους μαθητές του, που δεν είχαν δει ποτέ θάλασσα, ότι θα τους πήγαινε όλους στην πατρίδα του, στην Καταλανία, για να δουν τη θάλασσα από κοντά, κάτι που δεν πραγματοποιήθηκε, αφού οι συντηρητικοί κύκλοι επεδίωξαν και κατάφεραν να συλληφθεί και να εκτελεστεί εν ψυχρώ τον Ιούλιο του 1936 από το φασιστικό καθεστώς του Φράνκο. Ενταφιάστηκε σε ομαδικό τάφο, σε μια από τις πολλές ομαδικές ταφές θυμάτων του καθεστώτος.
Σε εκταφές που έγιναν το 2010-2011 σε ομαδικούς τάφους της περιοχής του χωριού, λόγω της κακής κατάστασης των λειψάνων, μέχρι σήμερα από τα συνολικά 135 θύματα έχουν εντοπιστεί μόνο 23 άτομα, μεταξύ των οποίων δεν βρίσκεται ο Μπεναΐχες. Μέχρι σήμερα έχουν εκταφεί τα λείψανα 12.000. Οι συγγενείς των θυμάτων ψάχνουν ακόμα!...
«Η θάλασσα πρέπει να είναι πολύ πλατειά και πολύ μεγάλη, αλλά πάνω απ’ όλα πολύ βαθιά...» διαβάζει στον παππού της η Αριάδνα από το κείμενο που είχε δημοσιεύσει στη σχολική εφημερίδα τους η συμμαθήτριά του Ιωσηφίνα. Ελάχιστα αντίτυπα είχαν σωθεί κρυφά, αφού οι φαλαγγίτες που συνέλαβαν τον Αντόνιο τα έκαψαν στο κέντρο του χωριού πριν τον πάνε έξω από το χωριό και τον εκτελέσουν με μια σφαίρα.
«Η θάλασσα πρέπει να είναι πολύ καθαρή, γιατί, αν δεν είναι, είναι ανόητο να θες να κάνεις μπάνιο!...» είχε γράψει στο δικό του κειμενάκι ο παππούς Εμίλιο Μαρτίνεζ. Ο Εμίλιο, που μετά από δεύτερο εγκεφαλικό παραμένει βουβός, κοιτάζει στο βάθος του ορίζοντα τη θάλασσα και είναι σαν να πραγματοποιείται, έστω και έτσι, ως επίλογος της ταινίας, η υπόσχεση του αγαπημένου δάσκαλου!
Η «θάλασσα» στην οποία δοκίμασε να ...κολυμπήσει ο πατέρας του Εμίλιο, καθώς και ο δάσκαλος Αντόνιο, δεν ήταν καθαρή, η Ισπανία εκείνη την εποχή είχε ρυπανθεί, όπως και μεγάλο μέρος της Ευρώπης, από τον φασισμό, που έπνιξε στα ρυπαρά νερά της εκατομμύρια δημοκρατών που επιθυμούσαν μια καθαρή και δίκαιη κοινωνία!...
Σενάριο: Albert Val (βασισμένο στο βιβλίο του Καταλανού Francesc Escribano, “Antoni Benaiges. El mar no será un sueño”)
Πρωταγωνιστούν: Enric Auquer στο ρόλο του δάσκαλου Antoni Benaiges, Laia Costa στο ρόλο της Αριάδνα, Ramon Agirre στο ρόλο του Εμίλιο, μαθητή του δάσκαλου, σε μεγάλη ηλικία, ενώ σε μικρή ηλικία τον ρόλο υποδύεται ο μικρός Nicolás Calvo.
Μουσική: Natasha Arizu del Valle, Φωτογραφία: David Valldeperez, Μοντάζ: Dani Arregui, Σκηνικά: Josep Rosell, Κοστούμια: Maria Armengol.
Προς ενημέρωσή σας για τις επόμενες προβολές του Δημοτικού Κινητού Κινηματογράφου μπορείτε να δείτε τη σχετική ιστοσελίδα:
https://www.patrasculture.gr/dimotikos-kinimatografos/
