Για τρίτη συνεχή χρονιά υλοποιείται στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης το ακαδημαϊκό και καλλιτεχνικό πρόγραμμα “Αρχαίο Δράμα: Διεπιστιημονικές και Δια-καλλιτεχνικές προσεγγίσεις", στο οποίο τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας προσεγγίζονται με μια φρέσκια, και κάποιες φορές, απρόσμενη ματιά.
Φέτος η θεματική είναι το Αρχαίο Δράμα και Πολιτικές Επιστήμες. Περιλαμβάνει ένα διήμερο ακαδημαϊκό φόρουμ, εργαστήρια και σεμινάρια, την παράσταση Ικέτιδες σε μετάφραση και σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη και την έκθεση κόμικς Oresteia Reversed στην οποία θα επικεντρωθούμε.
Οι συμμετέχοντες δημιουργοί έχουν κληθεί να δημιουργήσουν τις δικές τους ιστορίες με έναυσμα την τριλογία του Αισχύλου Ορέστεια. Θέματα όπως το Δίκαιο, η Δικαιοσύνη, η Αυτοδικία, η Νέμεσις, ή η Ύβρις που παρουσιάζονται στις τρεις τραγωδίες (Αγαμέμνων, Χοηφόρες, Ευμενίδες) έχουν γίνει δισέλιδα ή τρισέλιδα αφηγήματα που εκτιλύσσονται στο σήμερα αλλά και στο μακρινό μέλλον. Επικοινωνήσαμε με τους καλλιτέχνες BLEΣΣΕD, Γιάννη Γαλαίο, Kristanz, Μιχάλη Σιγάλα, τη Μαρία Καραζάνου και τον Νίκο Τσουκνίδα, που συνεργάζονται για την ιστορία τους, και σας μεταφέρουμε τις σκέψεις τους.
Γιάννης Γαλαίος (λεπτομέρεια)
• Ποιο από τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται η Ορέστεια σας ενέπνευσε για την ιστορία σας;
BLEΣΣΕD
Η αυτοδικία. Μία γνώμη ενός ανθρώπου περνά σε όλους ως αλήθεια και γίνεται κτήμα τους, οδηγώντας το άτομο στον αποκλεισμό, την απομόνωση και τελικά όπως συμβαίνει στην ιστορία μου στην «εξαφάνισή του»-την τιμωρία του. Καθημερινά άνθρωποι δικάζονται, όχι στα δικαστήρια, ούτε τους κρίνει μια ανώτερη δύναμη. Από εμάς, από ανθρώπους που περπατούν στο δρόμο, δείχνοντας τους αποστροφή, σχολιάζοντας, χλευάζοντας ή ασκώντας λεκτική και πολλές φορές σωματική βία.
Μιχάλης Σιγάλας
Από το να επιλέξω να δουλέψω κάποιο συγκεκριμένο θέμα προτίμησα να έχω την τριλογία, όσο το δυνατόν στο σύνολό της, ως αφετηρία με προορισμό τη δημιουργία μιας δικιάς μου ιστορίας. Στην πορεία άλλαξαν τα πράγματα, κάποια στοιχεία ατόνησαν και εξαφανίστηκαν, ενώ άλλα βγήκαν μπροστά αναπάντεχα. Προτιμώ αυτόν τον αβίαστο τρόπο από το να προσπαθώ να αναγκάζω την ιστορία να πάει με το ζόρι εκεί που έχω προαποφασίσει. Αλλά έτσι γίνεται δύσκολο να εντοπίσω συγκεκριμένες πηγές έμπνευσης.
KRISTANZ
Το θέμα που με ενέπνευσε προέρχεται από το τρίτο έργο, τις «Ευμενίδες» και είναι η δίκη του Ορέστη στον Άρειο Πάγο στην Αθήνα. Οι Ερινύες από τη μια τον κατηγορούν για τη φρικτή μητροκτονία της Κλυταιμνήστρας, ενώ ο Απόλλωνας από την άλλη τον υπερασπίζεται γιατί και ο ίδιος συνηγόρησε σ΄αυτήν με χρησμό του, σύννομο με τις προσταγές του Δία, και ανέλαβε τον καθαρμό του στους Δελφούς. Καταλυτικά μετράει η ψήφος της Αθηνάς που γεννημένη από τον Δία θεωρεί βαρύνουσα τη δολοφονία του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα. Έτσι επέρχεται η κάθαρση, ώστε και ο Ορέστης να αφήσει πίσω του τον κύκλο του αίματος και να βρει τον δρόμο του στο Άργος, παντοτινός πια φίλος και σύμμαχος της Αθήνας, και οι θεατές, πέρα από την αυτοδικία, να εμπιστεύονται στο εξής τους νόμους και τους θεσμούς της πόλης.
Μαρία Καραζάνου – ΝίκοςΤσουκνίδας
Κυρίως η απονομή της δικαιοσύνης στο θέμα της μητροκτονίας. Οι θεοί της Ορέστειας, που ήδη έχουν παίξει βασικό ρόλο στην πτώση του οίκου των Ατρειδών, χειρίζονται την "υπόθεση" του Ορέστη ώστε να καταλήξει εκεί που επιθυμούν, δηλαδή σε μία πολιτική συμμαχία Αθήνας-Άργους, μέσο της αθώωσης του Ορέστη και του συνοπτικού εξευμενισμού των Ερινυών. Όλοι οι χαρακτήρες της τραγωδίας πλην των θεών, είναι θύματα ενός πολιτικού παιχνιδιού, εν μεσώ του οποίου η μητροκτονία μένει ατιμώρητη. Αυτή η ανάγνωση του έργου μας οδήγησε στην αλλαγή της ιστορίας των Ερινυών, που στο μελλοντικό, cyber-punk, σκηνικό που δημιουργήσαμε, παίρνουν τον νόμο στα χέρια τους αψηφώντας τους "θεούς" που θεωρητικά τις ελέγχουν.
Γιάννης Γαλαίος
Με ενέπνευσε η απόδοση της δικαιοσύνης όταν οι άνθρωποι αναγκάζονται να την επιβάλλουν για να επαναφέρουν την ισορροπία στην πολιτεία.
KRISTANZ (λεπτομέρεια)
• Ποιο απόσπασμα, ποια σκηνή της τραγωδίας σας συνεπήρε περισσότερο;
Γιάννης Γαλαίος
Με συνεπήρε η σκηνή στο τελευταίο έργο της τριλογίας, που οι Ερινύες εξαγοράζονται από την θεά Αθηνά για να μην φέρουν το μίσος τους στην πολιτεία απο την ενδεχόμενη αθώωση του Ορέστη.
KRISTANZ
Οι σκηνές που με συνεπήραν περισσότερο ήταν αυτές που οι Ερινύες, τα φρικτά γυναικόμορφα τέρατα που αγκομαχούν και στάζουν αίμα, καταδιώκουν τον Ορέστη στις «Ευμενίδες» από τους Δελφούς μέχρι την Αθήνα. Αυτές συμβολίζουν τις ενοχές του Ορέστη και νιώθει την ανάσα τους και τη λύσσα τους και ο ίδιος και ο αναγνώστης με τις περιγραφές του αρχαίου κειμένου. Στη δική μου εκδοχή τις απέδωσα ως μικρά μωβ (χρώμα έκφρασης μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας) φαντασματάκια που προέρχονται από τον εσωτερικό κόσμο της ηρωίδας, γι αυτό και της μοιάζουν. Ο ρόλος τους είναι εξίσου καταλυτικός καθώς, λόγω της αρνητικής της συμπεριφοράς και των ενδοιασμών της, την ακολουθούν στη δουλειά και στις προσωπικές της διαδρομές, ενώ στοιχειώνουν και τον ύπνο της. Την εγκαταλείπουν όταν υιοθετεί δίκαιη και υποστηρικτική συμπεριφορά επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση της με τους άλλους και τον εαυτό της.
BLEΣΣΕD
Νομίζω η στιγμή του έντονου αντίλογου ανάμεσα στο χορό και τον Απόλλωνα στο μέρος των Ευμενίδων, όπου ο χορός διαχωρίζει την δολοφονία μεταξύ ομόαιμων και την οποιαδήποτε άλλη δολοφονία. Ο χορός στοχοποιεί συγκεκριμένα τον Ορέστη επειδή σκότωσε αίμα του κι όχι επειδή σκότωσε γενικά. Αυτός ο διαχωρισμός κατά τη γνώμη μου καταδεικνύει την πολυνομία, τα διάφορα «παραθυράκια» των νόμων και τη μεροληψία. Πολλές φορές το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να κρίνεται από το συναίσθημα και τις πεποιθήσεις και όχι από την αμεροληψία και την ισονομία ή τη δικαιοσύνη.
Μιχάλης Σιγάλας
Το σκέφτομαι και το ξανασκέφτομαι, αλλά μου είναι αδύνατο να καταφέρω να απομονώσω ένα απόσπασμα. Σαν να προσπαθώ κάπως να εντοπίσω το αγαπημένο μου δέντρο μέσα σε ένα δάσος. Μπορώ να πω τουλάχιστον ότι περισσότερο από τα τρία έργα τις τριλογίας περισσότερο με συνεπήρε ο “Αγαμέμνων”. Δεν είμαι σίγουρος γιατί, ίσως απλά επειδή το είδα πρώτο θυμάμαι περισσότερο την αρχική εντύπωση.
Μαρία Καραζάνου – Νίκος Τσουκνίδας
Η σκηνή όπου το φάντασμα της Κλυταιμνήστρας 'ξυπνά' τις Ερινύες και τις παρακινεί να τιμωρήσουν τον Ορέστη για τη δολοφονία της ίδιας, προβάλλοντας επιχειρήματα για τη δίκαιη απονομή της δικαιοσύνης καθώς και η σκηνή στον Άρειο Πάγο όπου ακούγονται τα επιχειρήματα και από τις δύο πλευρές, αποφασίζεται όμως η αθώωση του Ορέστη με την τελική ψήφο της Αθηνάς, νομιμοποιώντας την άποψη ότι η μητροκτονία είναι έγκλημα μικρότερης αξίας από τη δολοφονία του Αγαμέμνονα από την Κλυταιμνήστρα.
Μιχάλης Σιγάλας (λεπτομέρεια)
• Tι σημαίνει για τον Ανέστη, τον χαρακτήρα της ιστορίας σας, αλλά και για τον κάθε άνθρωπο, το ατέρμονο γνέσιμο της νεράιδας;
Μιχάλης Σιγάλας
Ίσως ότι έκανε την τύχη του, ίσως ότι βρήκε τον μπελά του; Στην πραγματικότητα δεν ξέρω! Αποφεύγω γενικά να έχω κωδικοποιημένα μηνύματα στις ιστορίες μου. Οπότε αν γνώριζα την απάντηση και αν πίστευα ότι θα ωφελούσε την ιστορία ή τον αναγνώστη, θα την είχα συμπεριλάβει στο κείμενο.
• Στην ιστορία σας παρουσιάζετε μια αμφίδρoμη δίκη. Ποια είναι τελικά η ετυμηγορία στη δίκη αυτή;
KRISTANZ
Η δικιά μου ιστορία διαδραματίζεται σε ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον, που πολλές φορές αναγκάζεσαι να φερθείς καταπιεστικά έως άδικα σε συναδέλφους, γιατί αυτές είναι οι υποδείξεις των ανωτέρων, κάτι που σου δημιουργεί σύγχυση ανάμεσα στο καθήκον και τις τύψεις και ενοχές που σε καταδιώκουν μέρα και νύχτα. Οι συνάδελφοι, από τη μεριά τους, από τη μια εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους αλλά από την άλλη έχουν φωνή, για να διεκδικούν τα δικαιώματά τους.΄Ετσι “εκδικάζουν” μια ανάρμοστη συμπεριφορά με παράπονα. Οι ανώτεροι, ως άλλος Άρειος Πάγος, θα δώσουν λύση που θα φέρει την ηρεμία ψυχής σε ατομικό επίπεδο και την αρμονία στις εργασιακές σχέσεις σε συλλογικό επίπεδο, λειτουργώντας εξισορροπιστικά για το καλό της επιχείρησης και των εργαζομένων.
• Ποιος είναι ο κατηγορούμενος στη δική σας ιστορία;
Γιάννης Γαλαίος
Ο κατηγορούμενος της ιστορίας μου είναι το πολιτικό και το κοινωνικό δικαστήριο.
• Πόσο δίκαιο είναι το Λαϊκό Δικαστήριο της ιστορίας σας;
BLEΣΣΕD
Ο άνθρωπος είναι από τα πιο σκληρά όντα, έχει τάσεις επιβολής και αρχηγίας είτε τυφλής ακολουθίας με αποτέλεσμα σε μια κοινωνία να ευδοκιμούν και οι δημιουργίες «Λαϊκών Δικαστηρίων». Νομίζω όμως πως κανένα Λαϊκό δικαστήριο δεν μπορεί να είναι δίκαιο. Ειδικά στην ιστορία μου όπου οι ταμπέλες είναι απλά υποθέσεις. Ο χαρακτήρας μου είναι όλοι μας. Έχει ακαθόριστα χαρακτηριστικά για να μπορέσει να μπει ο οποιοσδήποτε στη θέση του. Ένας χαμένος άνθρωπος ανάμεσα σε λέξεις! Είναι κάτι από όλα αυτά για τα οποία δικάστηκε; Έχει νόημα να το ξέρουμε;
BLEΣΣΕD (λεπτομέρεια)
• Υπάρχει κάποιος που ελέγχει τις Ερινύες και τις Ευμενίδες στο δικό σας αφήγημα, ή έχουν αυτονομηθεί;
Μαρία Καραζάνου - Νίκος Τσουκνίδας
Στην ιστορία μας οι Ευμενίδες δεν είναι οι εξευμενισμένες Ερινύες, είναι διαφορετικά πρόσωπα που μάλιστα βρίσκονται σε διαμάχη με τις Ερινύες, οι οποίες είναι και οι πρωταγωνίστριες της ιστορίας. Μέσα σε αυτές τις τρεις σελίδες βλέπουμε την απόφαση των Ερινυών να αποσχιστούν από το σύστημα που τις προστάζει, του οποίου επικεφαλής είναι η Αθηνά, και να πάρουν την απόφαση που κρίνουν σωστή, δηλαδή να σκοτώσουν τον Ορέστη.
Μαρία Καραζάνου – Νίκος Τσουκνίδας
• Σε ποιο πρόσωπο ή ομάδα (δημόσιο ή μη) θα συστήνατε να διαβάσει την τριλογία;
Μιχάλης Σιγάλας
Σε οποιονδήποτε! Γιατί όχι; Μόνο να κερδίσει μπορεί κάποιος από την επαφή με ένα σημαντικό έργο. Πιστεύω όμως ότι αυτό που ισχύει πάντα στην τέχνη είναι ότι περισσότερο θα επωφεληθεί όποιος ήδη ενδιαφέρεται.
Γιάννης Γαλαίος
Σε όλους όσους πιστεύουν πως η δικαιοσύνη εθελοτυφλεί και είναι εξαγοράσιμη.
Μαρία Καραζάνου - Νίκος Τσουκνίδας
Η τριλογία, μεταξύ άλλων, μεταχειρίζεται τις έννοιες της δικαιοσύνης, της ηθικής, της τιμωρίας και της αθώωσης, συνεπώς θα ήταν χρήσιμο να τη μελετήσει οποιοσδήποτε ασχολείται με αυτά τα θέματα, είτε πρόκειται για εκπροσώπους της εκτελεστικής ή νομοθετικής εξουσίας ή για νομικούς επιστήμονες, είτε για δημοσιογράφους ή σχολιαστές στα ΜΜΕ, πολιτικούς αλλά και άτομα που συνδέονται με το ευρύτερο δικαστικό και σωφρονιστικό σύστημα.
KRISTANZ
Θα σύστηνα σε συνομήλικους φίλους αλλά και σε μεγαλύτερους με θέσεις ευθύνης να διαβάσουν την τριλογία του Αισχύλου, γιατί τα μηνύματά της λειτουργούν αποτρεπτικά ως προς τη βίαιη και αυθαίρετη συμπεριφορά και προτρεπτικά ως προς την εφαρμογή της δικαιοσύνης σε μια δημοκρατική χώρα και σ΄έναν δημοκρατικό χώρο ζωής, εργασίας και ανάπτυξης.
ΒLEΣΣΕD
Τα θέματα όπου καταπιάνεται θέτουν πάρα πολλά ερωτήματα για σκέψη. Σε διαφορετική περίπτωση θα έλεγα πως πρέπει να διαβάσουν την Ορέστεια όσοι ασκούν κάθε είδους εξουσία, όμως μελετώντας την κατέληξα στο «εσύ που διαβάζεις αυτό το άρθρο», «εσύ που θα δεις την έκθεση», «εσύ γενικά».
No budget epics (λεπτομέρεια)
Στην έκθεση Oresteia Reversed συμμετέχουν οι καλλιτέχνες:
Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Ρενέ Αγγελίδου (Fokshee), Δήμητρα Αδαμοπούλου, Δημήτρης Αναστασίου, Θωμάς Βαλιανάτος, BLEΣΣΕD, Γιάννης Γαλαίος, Γεωργία Ζάχαρη, Αυγή Κανάκη, Βάλια Καπάδαη, Θανάσης Καραμπάλιος, Θωμάς Κεφαλάς, Kristanz, Δέσποινα Μανώλαρου, Γιώργος Μικάλεφ, Mekl, Μάριος Μπόρας, No Budget Epics, Αλκυόνη Παπακωνσταντοπούλου (Poisoner), Μιχάλης Σιγάλας, Στέλλα Στεργίου, Νίκος Τσουκνίδας - Μαρία Καραζάνου, Ρομπέρτα Γιαϊτζόγλου Watkinson.
Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, Πειραιώς 206, Ταύρος
Εγκαίνια: Τρίτη 10 Σεπτεμβρίου στις 20:00
Διάρκεια: 10-22 Σεπτεμβρίου 2019
Ώρες λειτουργίας: καθημερινά και Σαββατοκύριακα 18:00-22:00.
Είσοδος Ελεύθερη
Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.ancientdrama.gr.
Η έκθεση αποτελεί μέρος των δράσεων του ερευνητικού και καλλιτεχνικού προγράμματος Μεγάλες Αφηγήσεις_ Η Επιστροφή το οποίο διερευνά τη συνάντηση της Αρχαίας Ελληνικής Τραγωδίας με τις Πολιτικές Επιστήμες.
