Ποια είναι η Κλεοπάτρα Χατζηγιώση;
Γεννήθηκα το 1964 στη Θεσσαλονίκη όπου τελείωσα τη Γερμανική Σχολή. Το 1982-1984 φοίτησα στη Σχολή Γραφικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών Βακαλό, το 1985-1990 στην ΑΣΚΤ Αθήνας στον τομέα της Ζωγραφικής με καθηγητή τον Δ. Μυταράκαι το 1998-2003 στον τομέα της Γλυπτικής με καθηγητή τον Γ. Λάππα. Το 2020-2022 παρακολούθησα Μεταπτυχιακές Σπουδές με αντικείμενο:” Αnimation “ στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Είμαι Ερευνήτρια Υποψήφια Διδάκτωρ στον τομέα 3 του τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο Ε.Μ.Π.
Έχω πραγματοποιήσει διαλέξεις και έχω συμμετάσχει σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις.
To εκπαιδευτικό μου έργο αφορά στη διδασκαλία στη δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση (παροχή επικουρικoύ έργου), σε Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία, σε Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης σε ευπαθείς ομάδες, σε Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια.
Έχω συμμετάσχει στη σύνταξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, σε περιβαλλοντικά, εκπαιδευτικά , πολιτιστικά και εθελοντικά ευρωπαϊκά προγράμματα και σε αταβιστικές δράσεις του Δήμου Αθηναίων.
Από το 2021 είμαι υπεύθυνη του κινηματογραφικού προγράμματος του φεστιβάλ “performActivity” στη Σκύρο ( 1rst International Festival on Culture, Film and Performative Media in Skyros)
Ζω και εργάζομαι στην Αθήνα
Τι είναι τέχνη για σας;
Βιώνω την τέχνη ως την εμπειρία ενός ιερού χώρου και χρόνου που αποτελεί ένα ρήγμα σε μία κοσμική ομοιογένεια, αποκολλάται από τον περίγυρό του και διαφοροποιείται ποιοτικά. Είναι ακόμα η σκέψη που γεννάει μία μετάβαση, μία μεταμόρφωση, ένα άνοιγμα προς το υπερβατικό. Καλείσαι να μιλήσεις και να επικοινωνήσεις μία ψυχική - μυθική πρωτογλώσσα με όλα τα σημεία του σώματός σου χωρίς να τη γνωρίζεις. Αυτή η πίεση είναι η τέχνη. Γίνεσαι ένα διάμεσο.
Πως ξεκίνησε η έμπνευση σας από τα αρχαιολογικά ευρήματα;
Αναζητώ αρχετυπικές δομές που εντοπίζονται τόσο στη φύση σε μικρές και μεγάλες κλίμακες, όσο και σε μυθολογικούς συμβολισμούς, ή αρχέγονες ανθρώπινες κατασκευές στους πιο αποκλίνοντες μεταξύ τους πολιτισμούς και τις πιο ετερόκλιτες ιστορικές εποχές. Γενικά ως αρχέτυπο νοείται το πρότυπο βάσει του οποίου έχει διαμορφωθεί ένα πράγμα, ή μία ομάδα πραγμάτων. Συνιστά επίσης κατά μία έννοια ένα Αρχείο αρχαϊκών και μυθικών μορφών το οποίο προηγείται πιθανόν των εννοιών που συγκροτούν τη λογική διανόησή μας, πράγμα που μπορεί να σημαίνει ότι ο εαυτός μας δεν είναι μία αυτόνομη ύπαρξη αλλά εντάσσεται σε ένα υπερπροσωπικό και προϊστορικό υπόβαθρο.
Παραδείγματα αρχετυπικών δομών της φιλοσοφικής, μυθικής, ή μαθηματικής σκέψης είναι η Ατλαντίδα του Πλάτωνα, ο πύργος της Βαβέλ, ο Μινωικός Λαβύρινθος, η μάχη του θεού Απόλλωνα με τον δράκοντα Πύθωνα, η Υπνερωτομαχία του Πολύφιλου του Φ.Κολόνα, 1499 – από τα πιο διάσημα αρχέτυπα της πρώιμης τυπογραφίας, η «ουρανοδρόμος» κλίμακα του Ιακώβ στη Χαρράν της Μεσοποταμίας στο βιβλίο της Γένεσης, το όρος του Καθαρτηρίου του Δάντη, οι φανταστικές φυλακές του Πιρανέζι ( 18ος αι.), η Μητρόπολη του Φριτς Λανγκ, οι μορφοκλασματικοί Δράκοι του Μάντελμπροτ ( 20ος αι. )…
Ποια η σχέση σύγχρονης τέχνης και αρχαίας τέχνης;
Το ερώτημα είναι πως ενεργοποιείται και αναδιαμορφώνεται στη σύγχρονη σκέψη και τέχνη η συνομιλία με τον αρχαίο κόσμοθρυμματίζοντας, ή επαναπροσδιορίζοντας αρχαίες μορφές. Η πρώτη ύλη βρίσκεται στην αρχαιότητα. Όσο πιο βαθιά σκάβει κανείς, τόσες περισσότερες διακλαδώσεις έμπνευσης, εμπλουτισμού και υπέρβασης των μορφών αυτών γεννιούνται. Στην κατεύθυνση αυτή συμβάλλουν μεταξύ άλλων οι νέες τεχνολογίες, η επανάχρηση, ανακύκλωση και επαναπροσδιορισμός της ταυτότητας χώρων -κάποιοι χώροι που συνιστούν κοινωνικές μονάδες επαναχρησιμοποιούνται ως “Duchampianreadymade”για να κλονίσουν στερεοτυπικές δομές - η επινόηση υλικών, ο συνδυασμός μεγάλης και μικρής κλίμακας.
Υπάρχει ένα ρήμα στα αρχαία με συγγενή συμβολισμό: «πτερνίζω» που σημαίνει μεταξύ άλλων: «μεταποιώ παλαιό υπόδημα δια νέου πέλματος».
Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για το πρότζεκτ “Synthespian”;
“Synthespian” ήταν ο τίτλος της ατομικής μου έκθεσης που παρουσιάστηκε στο καφέ του Αρχαιολογικού Μουσείου Αθήνας στο χρονικό διάστημα από 5/9 έως 5/11/2023.
Πρόκειται για μία εικαστική αφήγηση του Μινωικού Δίσκου της Φαιστού του 1700 π.Χ. κατά την οποία πραγματοποιήθηκε μία πλαστική τρισδιάστατη αναπαράσταση των 45 δισδιάστατων και εντυπωμένων εικονογραμμάτων του Δίσκου μη ακόμα αποκρυπτογραφημένων.
Εστιάζοντας στο σημείο Ν (2) του Δίσκου διερευνήθηκε επίσης και μία ψηφιακή τρισδιάστατη επεξεργασία του προπλάσματος αυτού με την μέθοδο της Φωτογραμμετρίας, της Κινούμενης Εικόνας(Animation), της Τρισδιάστατης Εκτύπωσης, καθώς και τρόποι προβολής του με την χρήση της τεχνολογίας της Επαυξημένης Πραγματικότητας μέσω του σχεδιασμού ενός ανατροφοδοτούμενου QR.Μέσω της διάδρασης με το QRαποκτάει κανείς πρόσβαση σε πληροφορίες που αφορούν στα διάφορα στάδια κατασκευής του σημείου Ν (2), καθώς και για αρχαίες ερμηνευτικές του αποδόσεις.Mε τον συγκεκριμένο τρόπο επιτυγχάνεται η σύζευξη της σύγχρονης τέχνης με την αρχαιολογία στο πεδίο της ψηφιακής πολιτιστικής κληρονομιάς ART-CHAEOLOGY, ή VIRTUAL-HERITAGE.
Προτάθηκε συγκεκριμένα μία υποθετική ερμηνευτική προσέγγιση του συμβόλου (Ν 2) του Δίσκου της Φαιστού με την ονομασία «κοννοφόρος», καθώς ο «κόννος» στην αρχαία ελληνική γραμματεία υποδηλώνει τον τρόπο κουράς κατά τον οποίο αφήνεται λόφος τριχών επί της κορυφής της κεφαλής. Ανάλογες ερμηνείες έχουν οι αρχαίες ελληνικές λέξεις: «σκολλυφόρος», «ο φέρων λόφον, ή όγκον, ή χάσμα επί της κορυφής της κεφαλής», «κορυφαίος», «μακεσίκρανος», «σκιαδηφόρος», «κορυμβοφόρος», «κωνοφόρος» – οι δύο τελευταίες λέξεις χρησιμοποιούνται και επί του θεού Διονύσου. Ο Διόνυσος συνοδευόμενος από τον θίασό του αντιστοιχεί στον Απάρχοντα των ορχηστών, στον Εξάρχοντα του Διθυράμβου, αλλά και στον Θέσπι που μεταβάλλει τον Εξάρχοντα στον πρώτο Υποκριτή.
Μέσω των ερμηνειών αυτών προέκυψε και ο τίτλος του ψηφιακού μοντέλου του «Κοννοφόρου» ως «Synthespian», όπου ο όρος «Synthespian» προερχόμενος από τις λέξεις «synthetic + Thespis» υποδηλώνει επίσης έναν ψηφιακό δραματικό υπερ-ήρωα.
( Η θεωρητική υποστήριξη του έργου βρίσκεται στην διεύθυνση της Δημόσιας Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Δυτ.Αττικής (Ιδρυματικό Αποθετήριο Πολυνόη): https://polynoe.lib.uniwa.gr/xmlui/handle/11400/2637)
Ο «Δίσκος της Φαιστού», ένα από τα αρχαία άλυτα μυστήρια. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να ασχοληθείτε μαζί του;
Η θεωρητική μελέτη που εκπονώ εδώ και χρόνια για τον αρχαίο Διθύραμβο, ένα χορευτικό άσμα προς τιμή μίας πρώιμης μορφής του Διονύσου, με οδήγησε αρχικά στο σημείο Ν (2) του Δίσκου και στους συγγενείς συμβολισμούς του με τον θεό Διόνυσο.
Αντιμετωπίσατε τον Δίσκο της Φαιστού με διάθεση ανάδειξης του και όχι με διάθεση αποκρυπτογράφησης χωρίς όμως να γίνει μια απλή αντιγραφή του. Τι ήταν αυτό που σας δυσκόλεψε περισσότερο στην απόδοση του έργου σας;
Μελέτησα τα 45 μη αποκρυπτογραφημένα εικονογράμματα του Δίσκου ως Εικαστικός. Εξέτασα αρχικά την σχεδιαστική τους προσέγγιση από τον Godart (1993-1995), και τον Y.Duhoux (1977) και στη συνέχεια μελέτησα τα σύμβολα από το ακριβές αντίγραφο του Δίσκου, προτείνοντας μια νέα σχεδιαστική απεικόνιση. Στη συνέχεια, απέδωσα τις δισδιάστατες εντυπωμένες μορφές ως τρισδιάστατα γλυπτά. Η απόδοση αυτή πραγματοποιείται για πρώτη φορά και κινείται επίσης σε ένα ερευνητικό πεδίο καθώς κάποιες μορφές του Δίσκου παραμένουν ακόμα μη αναγνωρίσιμες. Αυτή ήταν και η δύσκολη πρόκληση.
Ποια ήταν η αντίδραση του κόσμου που επισκέφτηκε το καφέ του Αρχαιολογικού Μουσείου;
To Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας αποτελεί ένα πανόραμαπολιτισμών που άνθισαν στον Ελλαδικό χώρο που μου προκαλεί δέος. Μια έκθεση στα «θεμέλια» του χώρου αυτού όπου εδράζεται το Καφέ του Μουσείου, το οποίο επεκτείνεται και στο Αίθριο που περιβάλλεται από αρχαίες μορφές,ήταν ένας ιδανικός τόπος έκθεσης του έργου μου, ειδικά με την συγκεκριμένη θεματική του Δίσκου της Φαιστού. Οι γλυπτικές μορφές των συμβόλων του Δίσκου ενσωματώθηκαν στις ημιφωτισμένες προθήκες-στήλες του χώρου του Καφέ προβάλλοντας μια συνύπαρξη ενός σώματος-δοχείου μέσα σε ένα άλλο δοχείο, μία καρδιά σε ένα σώμα. Οι επισκέπτες της έκθεσης ένιωθαν ότι τα γλυπτά ανήκαν εκεί.
Τον συγκεκριμένο χώρο του Καφέ μετέτρεψε η Αιμιλία Κουγιά, υπεύθυνη του χώρου, τα τελευταία δέκα χρόνια σε φυτώριο καλλιτεχνών και πολιτιστικών δράσεων, εμψυχώνοντας και μεταβάλλοντας την δυναμική του Μουσείου. Δυστυχώς η πρωτοβουλία αυτή διακόπηκε πρόσφατα, καθώς ηπολιτιστική λειτουργία όλωντων καφέ των Μουσείων, διακόπηκε οριστικά,πανελλήνια,εξαιτίας των εμποδίων που έθεσε ο νέος διαγωνισμός του Οργανισμού Διαχείρισης Αρχαιολογικών Πόρων για τα αναψυκτήρια και της ανάθεσης διαχείρισής τους σε μεγάλες αλυσίδες εστίασης.
Σε συνέχεια της έκθεσης σας στο καφέ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου διοργανώνεται μία συνάντηση- συζήτηση με θέμα την συνάντηση της σύγχρονης τέχνης και της αρχαιολογίας. Θα θέλατε να μας ενημερώσετε σχετικά;
Mε αφορμή την ατομική μου έκθεση: "Synthespian" πραγματοποιήθηκε συζήτηση στον χώρο Potential Project με θέμα τη συνάντηση Σύγχρονης Τέχνης και Αρχαιολογίας.
Διερευνήθηκαν οι δρόμοι που διανοίγει η αρχαιολογία και η αρχαιότητα στην καλλιτεχνική δημιουργία και αντίστροφα οι τρόποι με τους οποίους η δημιουργική διαδικασία με τις πρακτικές τέχνης μπορούν να τροφοδοτήσουν την αρχαιολογική σκέψη και έρευνα. Πρόθεση της πρωτοβουλίας αυτής είναι να γεννηθούν ιδέες, προτάσεις και έργα – συμβάντα σχετικά με το πεδίο : "ART – CHAEOLOGY ".
Στη συνομιλία μας συμμετείχαν οι: Βεϊνόγλου Αύγουστος (EdinburghCollege of Art, University of Edinburgh με BA (Hon), (MFA) στο τμήμα γλυπτικής), Ντάφλος Κώστας (αναπληρωτής καθηγητής ΕΜΠ, Δρ. Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ, Γλύπτης ΑΣΚΤ Αθήνας, Μεταπτυχιακός Ερευνητής Ψηφιακών Μορφών Τέχνης), Παππά Νίνα, (επίκουρη καθηγήτρια ΕΜΠ, Ζωγράφος, Γλύπτρια ΑΣΚΤ, Μεταπτυχιακή Ερευνήτρια Μ.Ι.Τ., Δρ. της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ),Ελεάνα Γιαλούρη, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Αρχαιολόγος, Μουσειολόγος(MasterofPhilosophy Πανεπιστήμιο του Cambridge), Δρ στην Κοινωνική Ανθρωπολογία(UniversityCollegeLondon).
Μου φαίνεται εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η μίξη διαδρομών διαφόρων γνωστικών πεδίων ώστε να οδηγούμαστε περισσότερο σε αναγεννησιακά περιβάλλοντα αντίληψης του κόσμου (μοντέλο DaVinci)
Τι να περιμένουμε από δω και πέρα από την Κλεοπάτρα Χατζηγιώση;
H πρόσφατη Συζήτηση σχετιζόμενη με το πεδίο AR (T) CHAEOLOGY που πραγματεύεται έναν διάλογο Τέχνης και Αρχαιολογίας απέβη πολύ δημιουργική και γέννησε την προοπτική της εξέλιξης μίας συνεργασίας με την συγκεκριμένη ομάδα των συνομιλητών, είτε με την δημιουργία μιας εικαστικής έκθεσης, ή άλλων συμβάντων.
Στα επόμενα σχέδια μου συγκαταλέγεται επίσης η «δραματοποίηση» της διδακτορικής μου εργασίας με θέμα το ορχηστικό τραγούδι του διθυράμβου του 7ου αι. π.Χ.
facebook https://www.facebook.com/kleopatra.chatzigiosi?locale=el_GR
