Συνέντευξη με την παραμυθού Νάγια Οικονομοπούλου
Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με την παραμυθού Νάγια Οικονομοπούλου

Συνέντευξη με την παραμυθού Νάγια Οικονομοπούλου

naya photoΓιατί παραμύθια τής προφορικής παράδοσης;
 Γιατί είναι ο τρόπος μου να επικοινωνώ, να μοιράζομαι εγώ και να μοιράζομαι με τους άλλους. Γιατί τα παραμύθια πλάστηκαν με οικονομία κι όχι με ξεχειλώματα του λόγου. Γιατί βοηθάνε τις ψυχές να γειτνιάζουν.

Γιατί έχουν βάση στέρεη, ζυμώθηκαν από πολλές ανάσες, δοκιμάστηκαν στον χρόνο, είναι απλά στην τέχνη τους μα όχι απλοϊκά. Έχουν για σκηνή τον ίδιο τον παραμυθά, για σκηνικό, εικόνες που ο ίδιος ζωντανεύει με τις περιγραφές του. Είναι, όμως, και τέχνη περίπλοκη αφού, για να την κατακτήσει κάποιος, πρέπει ο νους, η φαντασία κι η ψυχή να συμπορεύονται∙ για να την χαρεί, πρέπει να ελευθερωθεί από τα βάρη του και να καθίσει ξανά στο προγονικό γόνυ, με ορθάνοικτα τ’ αυτιά και την καρδιά.
Γιατί έτσι έμαθα. Κι αν ήξερα να τραγουδώ, θα τραγουδούσα.

Παραμυθού ή αφηγήτρια;
Ούτε που ξέρω. Είναι φορές που το ένα, χωρίς την βαρύτητα τής κάποτε φυσικής του χρήσης, μου φαίνεται πομπώδες, ενώ, το άλλο, κάπως άψυχο. Είμαι ένας άνθρωπος που λέει παραμύθια και ιστορίες από καιρούς παλιούς, αλλά ακόμη δεν ξέρω πώς και αν μπορώ να αυτοπροσδιοριστώ.

Τι θέση έχει το παραμύθι της προφορικής παράδοσης σε ένα κόσμο που έχει απομακρυνθεί από την προφορικότητα;
Χάνοντας την προφορικότητα, χάσαμε ένα μεγάλο μέρος τού ρυθμού τής γλώσσας, του φυσικού λόγου και μιας πιο φυσικής ευστροφίας. Η προφορικότητα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την βιωμένη εμπειρία μιας κοινότητας, άρα συνδημιουργία, άρα συμμετοχή και συνιδιοκτησία σε ένα κοινό πολιτισμό. Ανακύπτει, έτσι, και το θέμα της κοινότητας, που είναι εξίσου σημαντικό. Το παραμύθι ήταν παράγωγό της. Δημιουργήθηκε μέσα στην κοινότητα, λειτούργησε για την κοινότητα, όπως και το δημοτικό τραγούδι. Το παραμύθι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την λειτουργία των ανθρώπων μέσα σε πλαίσιο συνύπαρξης. Οι άνθρωποι μαζεύονταν σε κύκλο και συντρόφευαν ο ένας τον άλλο με τις ιστορίες, ξεπερνούσαν μέσα από αυτές φόβους κοινούς, εμπόδια ανυπέρβλητα, λύπες και στεναχώριες, ξεκουράζονταν, η ψυχή τους ταξίδευε και ζούσαν τις χαρές διπλές.
Σήμερα, ο αφηγητής, στο πλαίσιο της σύμβασης μιας παράστασης, με ό,τι αυτή σημαίνει και συνεπάγεται, καλείται να χρησιμοποιήσει το παραμύθι για να δημιουργήσει κοινότητα μεταξύ αυτού και ανθρώπων αγνώστων μεταξύ τους, καλείται να ανακαλέσει αξίες, μνήμες και ένα μάλλον μη βιωμένο παρελθόν. Και, αν το μπορέσει, ν’ ανάψει κι εκείνος μια φωτιά και όλοι γύρω της να φτιάξουν ένα κύκλο.

Η ζωή σου τι κύκλους κάνει;
Υγρούς. Από την μήτρα στην θάλασσα. Κι αργότερα, βουτιές στην γλώσσα και την μετάφραση. Κάθε σελίδα βιβλίου που γυρνούσε σήκωνε κύματα κι εγώ παράδερνα μέσα σε λέξεις ξένες. Έτυχε κάποτε και βρήκα τις λέξεις τις δικές μου μέσα στα παραμύθια. Ε, είπα, τότε, ν’ αλλάξω πλεούμενο και ρότα. Κι από τότε, άλλοτε λαμνοκοπώ κι άλλοτε κάνω απλωτές. Η θάλασσα, ατέλειωτη.

Τι είναι τα «Σπεροκαθίσματα»;
Είναι ένα μοίρασμα και μια ευκαιρία να συναντηθούμε μέσα από τα παραμύθια. Πρόκειται για μια αφηγηματική δράση που υλοποιώ με «Παραμύθια κατ’ Οίκον». Οικοδεσπότες που, μαζί με τα τόσα άλλα κεράσματα που έχουν ετοιμάσει για να καλοδεχτούν πρόσωπα αγαπημένα, θέλουν να τα κεράσουν και παραμύθια-παραμυθία, και μού δίνουν την χαρά να με προσκαλούν, και με τιμούν, υποδεχόμενοι κι εμένα στην εστία τους.
Η λέξη προέρχεται από το λεξιλόγιο των Κυκλάδων. Είναι η αποσπερίδα, η βεγγέρα, όπως λέγαμε στο δικό μου το χωριό, η ώρα που οι άνθρωποι μαζεύονταν σε συντροφιές για να περάσουν το βράδυ τους παρέα. Κι η ώρα που ο κόσμος όλος άλλαζε, μεγάλωνε, δεν είχε άκρη.

Χωρίς ερώτηση, υπάρχει απάντηση;
Παλιά, στο χωριό μου είχαμε χοροστάσι. Το καλοκαίρι γινόταν πανηγύρι, έφερναν όργανα κι όλοι μαζεύονταν και χόρευαν. Τα τελευταία χρόνια, έφερναν και ποδοσφαιράκι. Μαζεύονταν τ’ αγόρια κι έπαιζαν. Καλύτερα απ’ όλους χόρευαν ο μπάρμπας μου ο Στέφανος κι η θεία μου η Μαρία.
Τότε όλα είχαν την σειρά τους και την τάξη τους. Ποιος θα σύρει τον χορό, ποιος θα πιάσει το τραγούδι, ποια θα φτιάξει το στεφάνι του Επιταφίου, ποιος θα ψάλει το «Ιδού σκοτία».
 Τώρα, η τάξις των πραγμάτων εσαλεύθη. Πανηγύρι δεν κάνουμε, χοροστάσι δεν υπάρχει. Εκεί που κάποτε οι άνθρωποι άπλωναν τα χέρια τους κι ενώνονταν, τώρα σταθμεύουν τ’ αυτοκίνητά τους για να πάνε να φάνε, ξεμοναχιασμένοι, χωρίς χαιρετούρες πολλές και καλησπερίσματα, στην ταβέρνα του χωριού.
 Τα πράγματα είχαν κάποτε μια θέση φυσική μέσα στον κύκλο της ζωής μας. Τ’ Αϊ-Δημητριού, όλοι ανεβαίναμε στο ξωκλήσι, την Δευτέρα τού Πάσχα όλοι μαζευόμασταν στον Άγιο Κωνσταντίνο. Πρωτομαγιά, πηγαίναμε στις γύρω εξοχές. Δεν ήταν ότι η ζωή έκανε διάλειμμα. Η ζωή έτσι ήταν. Τώρα, για να πας, πρέπει να πάρεις άδεια από την δουλειά σου. Αλλιώς είναι οι ζωές μας πια. Ο κύκλος τής ζωής μας κατατμείται.
Όλοι μιλάνε πλέον για αναβίωση, των εθίμων, της παράδοσης, των ξεχασμένων τεχνών. Που πάει να πει πως κάτι πέθανε, πως απεβλήθη, βγήκε από τον κύκλο της ζωής. Και, πως εμείς θα το επαναφέρουμε, ως ένθετο, σε μια καθημερινότητα που πια δεν το χωρεί, μια καθημερινότητα που κάνει παρενθέσεις και καμαρώνεται που είναι μουσείο.
 Εγώ, να τι θυμάμαι: τον μπάρμπα μου, να προσκυνά την γη από μαντήλι άσπρο κρατημένος, την γιαγιά μου, που ‘φτιαξε στο περβόλι μας, έξω από την κάμαρή μου, ένα σκαλάκι για να ‘χω ν’ απαγκιάζω, την μάνα μου, που, παραμύθι τι να πει; Παραμύθι ήταν αυτή.

Η Νάγια Οικονομοπούλου σπούδασε μετάφραση στο Γαλλικό Ινστιτούτο και το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και συνεργάστηκε με σημαντικούς εκδοτικούς οίκους. Όταν, όμως, κάποτε, από τύχη, συναπαντήθηκε ξανά με τους συντρόφους των παιδικών της χρόνων, την Τρισεύγενη, την Πούλια και τον Αυγερινό, τον Μπιλμέμ, τον Μισοκοκκοράκη, τους πήρε αμέσως στο κατόπι και βρήκε τον δρόμο της στο δάσος με τα παραμύθια. Μαθήτευσε πλάι σε μάστορες παραμυθάδες κι ήρθε η ώρα που πήρε κι εκείνη μια κόκκινη κλωστή και κέντησε τα πιο ωραία ψέματα, μαζί και την αλήθεια και χίλια παραμύθια. Αγαπά να αφηγείται παραδοσιακά κυρίως παραμύθια και μύθους, σε παιδικό και ενήλικο κοινό, σε συντροφιές, βιβλιοθήκες, σχολεία, καφενεία, μουσεία, πολυχώρους και πολιτιστικά στέκια. Υλοποιεί την αφηγηματική δράση «Σπεροκαθίσματα – Παραμύθια κατ’ οίκον».

Δημοσκόπηση

Ποια θεωρείτε ότι είναι η μεγαλύτερη απειλή για την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών;

 
Πέμπτη, 16 Αυγ. 2018 - 06:59:42
 

Newsletter

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με την παραμυθού Νάγια Οικονομοπούλου Top of Page